Lựa Chọn Thực Phẩm Theo Nguyên Lý Âm Dương

N hư các bạn đã biết, Thực Dưỡng (hay còn gọi là phương pháp Ohsawa) là cách ăn uống phù hợp với quy luật của tự nhiên, tức là sử dụng các nguyên liệu hữu cơ, ít hoặc không qua chế biến công nghiệp (whole food), theo mùa và có sẵn tại địa phương. Ngoài ra còn 1 concept mang tính “bản sắc” của thực dưỡng là tính chất Âm – Dương, chi phối mọi sự vật trên đời này. Tư duy này có nguồn gốc từ Y Học Cổ Truyền Trung Hoa.

Phép ẩm thực theo âm dương của Đông Y

Ký hiệu	Âm	Ký hiệu	Dương
–	Nếp, các loại gạo mạch	+	Gạo mì, gạo tẻ
-	Bo bo (ý dĩ), bắp (ngô)	++	Kê, gạo mì đen
—	Đậu nành, đậu phộng, đậu đen, đậu trắng, đậu xanh	+++	Đậu ván, đậu đỏ lớn hạt, xích tiểu đâu
—	Các loại cà, khoai tây, măng, giá, nấm Dưa leo, bắp chuối, khoai mì, môn tím	+++	Củ sắn dây, khoai mài
–	Rau muốn, mồng tơi, su xanh, khoai mỡ tím, khoai lang, mứt biển	++	Diến quắn đắng, lá bồ công anh, rau đắng, xà lách son, rau má, củ sam, cà rốt
-	Bầu, khổ qua, đậu ve, đậu đũa, rau dền, su hào, khoai mở trắng	+	Bắp cải, bông cải, củ cải trắng, cải cay (cải bẹ xanh), cải ngọt, cải tần ô, rau câu chỉ, phổ tai
—	Gừng, ớt, tiêu, nước chanh, me, cà ri, chao, giấm gạo	+++	Muối tự nhiên
–	Tương đậu phụ, mẻ (cơm chua), tương cải, vani, rau răm	+	Quế, hồi, hắc hương, rau mùi, hành, kiệu, poa rô, rau dắp cá, ngò, nghệ, tương đậu nành
-	Boơ mè, tỏi, rau cần, rau húng quế	+++	Trà rễ đinh lăng, nhân sâm
—	Kem lạnh, nước đá, thức uống có đường, rượu, café	++	Cà phê thực dưỡng, trà củ sen
–	Nước trái cây, bia	+	Trà 3 năm, trà sắn dây, trà gạo rang, sữa thảo mộc
-	Trà đọt, nước khoáng, nước lã	+	Mạch nha, chất ngọt hạt cốc
–	Đường cát	+	Chất ngọt rau củ, mật ong
-	Đường thốt nốt, đường thô (vàng đen, nâu), đường trái cây
Chú ý
—	Âm hơn hết (rất âm, cực âm)	+++	Dương hơn hết
–	Âm nhiều	++	Dương nhiều
-	Âm	+	Dương

Âm dương và cơ thể

a) Trên là âm, dưới là dương

Theo cách phân chia này thì Đầu là âm và chân là Dương. Thực tế cho thấy, đầu (cụ thể là trán) sờ vào lúc nào cũng thấy mát và chân (dưới) luôn thấy ấm. Khi cơ thể bệnh (có rối loạn thăng bằng âm dương) thì đầu (phía trên) sờ vào thấy nóng (trán nóng, mắt đỏ, mặt đỏ bừng...) thay vì mát, và chân (phía dưới) thấy lạnh (ẩm, ra mồ hôi, đau ê ẩm...) thay vì nóng. Cách chữa bệnh đơn giản nhất là dùng khăn lạnh đắp vào trán (thêm âm vào để đẩy dương ra) hoặc ngâm chân vào nước nóng (thêm dương vào để đẩy âm ra). Cách điều trị trên chủ yếu nhằm thực hiện lại thế quân bình (điều hòa âm dương) đã bị xáo trộn vì bệnh gây ra, vì thế, đã có một nhận xét hết sức lý thú : "Hãy giữ cho đầu bạn mới mát (âm) và chân bạn luôn ấm (dương) thì bạn sẽ không cần đến thầy thuốc".

BẢNG PHÂN LOẠI THỰC PHẨM THEO TÍNH CHẤT ÂM DƯƠNG

PHÂN ĐỊNH ÂM DƯƠNG MỘT SỐ MÓN ĂN – THỨC UỐNG

Dựa trên hai nguyên tố Potassium (Ka-li) và Sodium (Nat-ri) để phân định âm dương trong thực phẩm. Thứ nào nhiều Sodium là dương, Thứ nào nhiều Potassium là âm. Theo Ohsawa, tỷ lệ K/Na = 5 là quân bình âm dương. Tất cả những thứ có tỷ lệ K/Na lớn hơn 5 là âm, nhỏ hơn 5 là dương. Ví dụ:

- Gạo có K/Na = 4.5 là Dương.
- Khoai tây có K/Na = 5.12 thì Âm.
- Cam có K/Na = 5.7 cũng rất Âm.
- Chuối có K/Na = 8.40 thì cực Âm

Một số thực phẩm phân loại âm dương theo y học cổ truyền

Cân bằng âm dương luôn giữ cho cơ thể khỏe mạnh, ăn uống đúng cách theo ÂM DƯƠNG giúp cho chúng ta khỏe mạnh, chống lại tật bệnh một cách có ích với tất cả mọi người:

     - NGƯỜI THỂ ÂM TRỘI (“người máu hàn”):
      Kiêng ăn Thực phẩm tính mát lạnh. Nếu bữa ăn có thức mát lạnh thì phối hợp với thức có tính ấm nóng để tổng hợp thức ăn mỗi lần đều có tính dương.
      Nên dùng : Thực phẩm tính ấm nóng (thực phẩm DƯƠNG):

ẨM THỰC VÀ ẨM THỰC VIỆT NAM TỪ GÓC NHÌN TRIẾT LÝ ÂM DƯƠNG

Triết lý âm dương là nguyên lý điều phối mọi mặt của cuộc sống, trong đó rõ rệt nhất là lĩnh vực ẩm thực và giữ gìn sức khoẻ. Trong lĩnh vực ẩm thực và y dược Đông-Tây, mọi sai lầm đã mắc phải lâu nay đều có nguyên nhân chủ yếu là do hữu thức hoặc vô thức không tuân thủ các quy luật của triết lý âm dương, không coi trọng đúng mức vai trò của nó. Bài viết nói về một số sai lầm nghiêm trọng thường mắc phải trong các tài liệu viết về ẩm thực và giữ gìn sức khoẻ. Đồng thời đi sâu vào năm phương diện liên quan mật thiết với nhau của sự hài hòa âm dương trong ẩm thực Việt Nam là: (a) Sự hài hòa âm dương của khách thể (thức ăn); (b) Sự hài hòa âm dương của chủ thể (con người); (c) Sự hài hòa âm dương giữa chủ thể với không gian (con người với môi trường tự nhiên); (d) Sự hài hòa âm dương giữa chủ thể với thời gian (con người với mùa); (e) Sự hài hòa âm dương giữa chủ thể với hoạt động (con người với công việc).

Âm dương trong ẩm thực

Để có thể điều hoà âm dương, người ta theo hai hướng: điều hoà bằng chế biến hoặc điều hoà khi ăn uống

Phối hợp những nguyên liệu nóng và nguyên liệu mát. Chẳng hạn như cá lóc (sống dưới nước được coi là âm hơn) kho kèm với thịt heo (gia súc sống trên cạn được coi là dương hơn). Thịt, cá (dương hơn) xào với rau củ (âm hơn).

Khi chế biến có thể tận dụng mọi phần ăn được của một nguyên liệu để điều hoà âm dương. Rau thì ăn cả thân rễ hoa (hạt sen ở trên mặt nước thì dương so với củ sen mọc sâu trong đất thuộc âm ).